สภาพการผลิตข้าว กข 6 และการยอมรับเมล็ดพันธุ์จากศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวอุดรธานีของเกษตรกรในอำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพทางสังคมและเศรษฐกิจของเกษตรกร 2) สภาพการผลิตข้าวพันธุ์ กข 6 ตามโครงการกระจายพันธุ์ข้าว กข6 3) การยอมรับเมล็ดพันธุ์ข้าว กข 6 และ 4) ปัญหาและข้อเสนอแนะของเกษตรกรเกี่ยวกับการผลิตข้าว กข 6 โดยใช้เมล็ดพันธุ์จากศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวอุดรธานี ผลการวิจัยพบว่า 1) เกษตรกรมากกว่าสองในสามเล็กน้อย เป็นเพศชาย อายุเฉลี่ย 51.24 ปี สาเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาภาคบังคับ โดยสามในสี่เป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรกร มีประสบการณ์ในการผลิตข้าวพันธุ์ กข 6 เฉลี่ย 13.59 ปี เหตุที่ผลิตข้าวพันธุ์ กข 6 เพราะบริโภคข้าวเหนียว และแหล่งความรู้ที่ได้รับเกี่ยวกับพันธุ์ข้าว กข 6 จากเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรของรัฐ มีจานวนสมาชิกในครัวเรือน เฉลี่ย 5 คน สมาชิกที่ช่วยทำนาเต็มเวลาเฉลี่ย 3 คน มีอาชีพหลักคือการทำนา มีพื้นที่ใช้ทำนาเฉลี่ย 24.0ไร่ ใช้ปลูกข้าวพันธุ์ กข 6 เฉลี่ย 11.5 ไร่ ใช้เงินทุนของตนเองและแหล่งอื่น มีค่าใช้จ่ายในปีการเพาะปลูก เฉลี่ย 3,827.06 บาท 2) การเตรียมเมล็ดพันธุ์โดยการแช่น้า 12-24 ชั่วโมง ใช้อัตราเมล็ดพันธุ์ในนาดำ 11กก./ไร่ กาจัดวัชพืชโดยการถอนหญ้าด้วยคน เฉลี่ย 2.49 ครั้ง มีการใส่ปุ๋ยเคมี ผลผลิตที่ผลิตได้ในปีเพาะปลูก 2553 เฉลี่ย 3,038.14 กก. เก็บไว้บริโภคเฉลี่ย 1,693.96 กก. เก็บไว้ทำพันธุ์เฉลี่ย 176.04 กก. และจำหน่ายให้พ่อค้ารับซื้อในท้องถิ่นเฉลี่ย 1,267.29 กก. โดยขายได้ราคาเฉลี่ย 14.44 บาท 3) เกษตรกรทุกคนยอมรับการใช้เมล็ดพันธุ์ข้าว กข 6 จากศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวอุดรธานี ในระดับมาก 4) เกษตรกรมีปัญหาในเรื่องของราคาเมล็ดพันธุ์ที่ต้องซื้อในราคาสูงกว่าท้องตลาด จึงเสนอแนะให้หาตลาดจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ที่มีราคาต่ำ

The objectives of this research were to study: 1) socio-economic conditions of farmers, 2) conditions of RD6 rice production under the RD6 Rice Seed Distribution Project, 3) adoption of RD6 rice seeds, and 4) problems and suggestions of rice farmers on RD6 rice production by using seeds from Udon Thani Rice Seed Center. Samples in this study comprised a number of 152 farmers who joined the RD6 Rice Seed Distribution Project in the year 2009 under the Agricultural Extension Office at Kumphawaphi District of Udon Thani Province, and previously used RD6 rice seeds from Udon Thani Rice Seed Center. Stratified sampling was used for sample selection. Instrument for data collection was structured interview questionnaire. Data analysis by statistics included frequency, percentage, minimum value, maximum value, mean and standard deviation. The findings of this study were as follows: 1) More than two in three of farmers were male, with the average age of 51.24 years, finished elementary education compulsory. By three of the four was a member of farmer group who had an experience of RD6 rice production on an average of 13.59 years. Note that they produced RD6 rice grains because of eating sticky rice and a source of RD6 rice knowledge was from government agricultural extensionist. An average number of household members was 5 persons, 3 of them who worked fulltime to help rice farming which was the main occupation of the family. An average of rice farming area was 24.0 Rai, and within this area, they used for RD6 rice cultivation of an average 11.5 Rai. For investment of rice production in the average of 3,827.06 Baht, they had their own funds and received loans from other sources. 3) As seed preparation, they allowed seeds to be soaked for 12-24 hours, used 11 kg/Rai of seeds for paddy rice farming. Weeds were controlled by hand for an average of 2.49 times and chemical fertilizer was applied. In the cultivated year of 2010, the RD6 rice production was an average of 3,038.14 kg., stored for household consumption and seeds for next cultivated years in averages of 1,693.96 kg and 176.04 kg., respectively. The rice for sale to local market was an average of 1,267.29 kg with the average price was 14.44 Baht. 3) An adoption of RD6 rice seeds from Udon Thani Rice Seed Center by farmers was at high level. 4) To solve problem on higher price of rice seeds than in the market, it was suggested to find other markets with lower price for farmers.