ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุโรงพยาบาลบ้านนา จังหวัดนครนายก

Abstract

การก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยเป็นปรากฎการณ์ที่ชัดเจนของสังคมไทยในศตวรรษที่ 21 และปัญหาสุขภาพช่องปากเป็นปัญหาที่สำคัญในผู้สูงอายุและกระทบต่อคุณภาพชีวิต การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษา (1) ปัจจัยส่วนบุคคลปัจจัยสุขภาพช่องปากและคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาลบ้านนา จังหวัดนครนายก (2) ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล และปัจจัยสุขภาพช่องปาก กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุ การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงสำรวจโดยศึกษาคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาลบ้านนา จังหวัดนครนายก จำนวน 280 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลในช่วงเดือน เมษายน-พฤษภาคม 2554 โดยใช้แบบสัมภาษณ์ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงของเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ และมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค เท่ากับ 0.78 วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และสถิติเชิงวิเคราะห์ ได้แก่ ทคสอบฟิชชอร์ เอ็กซ์แซค และการทดสอบสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการศึกษาพบว่า (1) ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีอายุระหว่าง 60- 69 ปี จบการศึกษาระดับประถมศึกษา สมรสและอยู่อาศัยกับคู่สมรส มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนน้อยกว่าหรือเท่ากับ 3,000 บาท มีปัญหาสุขภาพช่องปากส่วนใหญ่ ได้แก่ ฟันผุ ฟันเทียมหลวม และอาการปากแห้ง ตามลำดับ ผู้สูงอายุมีระดับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากโดยรวมอยู่ในระดับดี โดยพบว่าปัญหาสุขภาพช่องปากกระทบต่อคุณภาพชีวิตด้านการกินอาหาร ด้านการพูดหรือการออกเสียง และด้านการทำความสะอาดช่องปาก ตามลำดับ (2) การปวดฟันและการมีเหงือกบวมมีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาลบ้านนา จังหวัดนครนายก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 การมีเลือดออกจากเหงือก และการพูดไม่ชัดจากการใส่ฟันเทียมมีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตในมิติสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาลบ้านนา จังหวัดนครนายก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ข้อเสนอแนะจากการศึกษาครั้งนี้คือในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุควรมีงานทันตสาธารณสุข โดยเน้นการบำบัดรักษาทางทันตกรรมเพื่อแก้ปัญหาการปวดฟัน การมีเหงือกบวม การมีเลือดออกจากเหงือก และการพูดไม่ชัดจากการใส่ฟันเทียม อย่างมีประสิทธิภาพโดยประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกระดับ และควรทำการส่งเสริมป้องกันโรคและฟื้นฟูสภาพของช่องปากอย่างต่อเนื่องควบคู่กันไปด้วย รวมทั้งให้ความรู้ในการดูแลสุขภาพช่องปาก และสนับสนุนให้ผู้สูงอายุได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่านทางชมรมผู้สูงอายุ ซึ่งช่วยส่งเสริมคุณภาพชีวิตและส่งผลต่อการมีชีวิตที่ยืนขาวของผู้สูงอายุ