แนวทางการสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงช่วยเหลือปุ๋ยให้กับเกษตรกรในจังหวัดอุดรธานี

Abstract

ปัจจุบันสหกรณ์ประสบปัญหาด้านการแข่งขันทางธุรกิจมากขึ้นเนื่องจากมีคู่แข่งขันจำนวนมากที่ใช้การตลาดแบบขายตรงเท่านั้น ยังขาดผู้นำที่จะคิดริเริ่มใช้จุดแข็งของความเป็นสหกรณ์มาขยายเครือข่ายไปเชื่อมโยงกับสหกรณ์หรือกลุ่ม/องค์กรประชาชนอื่นเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งทางธุรกิจแบบยั่งยืนในระยะยาว ผู้ศึกษาจึงมีแนวคิดว่าการสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงในระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และระดับประเทศได้ จากแนวคิดดังกล่าวผู้ศึกษาจึงได้จำลองให้ปลัด อบต.เป็นสหกรณ์ อบต.ตำบลละ 1 แห่ง แล้วจำลองให้ตัวผู้ศึกษาเป็นสหกรณ์แห่งหนึ่งที่ต้องการแก้ปัญหาการดำเนินธุรกิจปุ๋ยของสหกรณ์ จึงขอใช้บริการเครือข่ายเชื่อมโยงจากสหกรณ์ อบต. การศึกษาวิจัย โดยประชุมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม 3 ครั้ง ซึ่งผลการศึกษา ได้แนวทางการสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงช่วยเหลือปุ๋ยให้กับเกษตรกรในจังหวัดอุดรธานี โดยสรุปเป็นโมเดลได้ 3 ขั้น คือ (1) ขั้นเตรียมการ เป็นประชุมชี้แจงโครงการและแนวทางการดำเนินการ มีการประชุมระดมสมอง เพื่อศึกษาปัญหาอุปสรรคในธุรกิจจำหน่ายปุ๋ย วิเคราะห์ศักยภาพสมาชิกเครือข่าย เพื่อหาแนวทางการและประเมินความเป็นไปได้ของการสร้างเครือข่ายเชื่อมโยง (ผลสำเร็จ/ล้มเหลว) ตลอดจนคัดเลือกกลุ่ม/องค์กรประชาชน/เกษตรกรที่สมัครใจเข้าร่วมโครงการ (2) ขั้นก่อเกิด โดยจัดเวทีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้สนทนาหาจุดประสานผลประโยชน์ร่วมกันแบบ win-win พร้อมกับฝึกอบรมให้สมาชิกเครือข่าย และจัดทำแผนปฏิบัติงานของเครือข่าย (3) ขั้นดำเนินการสร้างเครือข่ายเชื่อมโยง เป็นการทดลองปฏิบัติงานสร้างเครือข่าย โดยสำรวจความต้องการใช้ปุ๋ยจากเกษตรกร การศึกษาครั้งนี้มีข้อจํากัดด้านเวลาเพียง 4 เดือน แต่อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาสามารถค้นพบแนวทางการสร้างเครือข่าย และสามารถทดลองสร้างเครือข่ายเชื่อมโยง ซึ่งเครือข่ายประสบผลสำเร็จตามตัวชี้วัดที่กำหนดไว้ 3 ตัวชี้วัด ได้แก่ ตัวชี้วัดที่ 1 ผลการวิเคราะห์ของสมาชิกเครือข่าย สรุปว่า “เครือข่ายมีความเป็นไปได้ ตัวชี้วัดที่ 2 มีปลัด อบต. สมัครใจเข้าร่วมเครือข่ายมากกว่า 20 ตำบล ตัวชี้วัดที่ 3 ผลการปฏิบัติการสร้างเครือข่ายรวบรวมความต้องการใช้ปุ๋ยจากเกษตรกรได้ 1 ตำบล แต่หากขยายระยะเวลาการวิจัยอาจทําให้เห็นผลการดำเนินงานสร้างเครือข่ายที่แท้จริงมากขึ้น