ประวัติศาสตร์การเมืองและสังคมมณฑลพายัพสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ : ศึกษาจากคร่าวรับเสด็จ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิชิตปรีชากร
0
0
Issued Date
2012
Resource Type
Language
tha
File Type
application/pdf
Rights
Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
Rights Holder(s)
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
Suggested Citation
กฤษณะ พ่วงรักษา (2012). ประวัติศาสตร์การเมืองและสังคมมณฑลพายัพสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ : ศึกษาจากคร่าวรับเสด็จ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิชิตปรีชากร. doi:10.14457/STOU.the.2012.156 สืบค้นจาก: https://hdl.handle.net/20.500.14770/9452
Alternative Title(s)
Political and social history of MonthonPhayap in the reign of Prince Inthawichchayanon : a study from the Royal Welcome Khrao for Prince Phichitpreechakorn
Author(s)
Advisor(s)
Other Contributor(s)
Abstract
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ประวัติศาสตร์การเมืองของมณฑลพายัพ สมัย
พระเจ้าอินทวิชยานนท์ (2) ประวัติศาสตร์สังคมของมณฑลพายัพสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ โดยศึกษาจากคร่าวรับเสด็จพระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นพิชิตปรีชากร ของพระยาพรหมโวหาร วิธีการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาจากเอกสารชั้นต้นทางประวัติศาสตร์ ได้แก่ พระราชหัตถเลขา ศุภอักษร สารตรา และจากเอกสารชั้นรอง ได้แก่ วิทยานิพนธ์ วรรณกรรมร่วมสมัยกับคร่าวฯ หนังสือ และวิเคราะห์ข้อมูลโดยการพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า (1) ประวัติศาสตร์การเมืองมณฑลพายัพในสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ สะท้อนภาพทางการเมืองการปกครองของกลุ่มเจ้านาย “เจ้าขันห้าใบ” และกลุ่มขุนนาง “เค้าสนามหลวง” รัชกาลที่ 5 ทรงเริ่มเข้าไปมีอำนาจทางการปกครองเหนือกลุ่มอำนาจเดิมในมณฑลพายัพโดยการส่ง “ข้าหลวงสามหัว
เมือง ”จากกรุงเทพฯ เข้ามาใน พ.ศ.2417 และส่ง “ข้าหลวงพิเศษ” เป็นผู้แทนพระองค์เข้ามาใน พ.ศ. 2426 มีพิธีถือน้ำพระพิพัฒน์สัตยาของหัวเมืองสำคัญของสยามที่เมืองกำแพงเพชร มีร่องรอยของการทำไม้สักที่เมืองลำปาง สภาพทางการเมืองในเมืองเชียงใหม่ในสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ราบรื่น (2) ทางด้านประวัติศาสตร์สังคม
มณฑลพายัพสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์คร่าวสะท้อนภาพสังคมหลากหลาย ได้แก่ ชนชั้นในสังคมทั้งชนชั้นมูลนายและชนชั้นไพร่และกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ระบบเงินตราที่ใช้ในมณฑลพายัพ ประตูเมืองในวิจัยนี้พบว่ามี การทำพิธีทูลพระขวัญซึ่งเป็นการให้เกียรติ และต้อนรับแขกเมืองที่เป็นพระราชวงศ์ชั้นสูงจากสยามเป็นครั้งแรก ประกอบด้วยวัฒนธรรมทางดนตรี ซึ่งใช้วงกลองคุม ประโคมนำขบวนรับเสด็จ ประเพณีสงกรานต์ซึ่งเป็นการขึ้นปีใหม่ ทั้งของไทยและล้านนา การใช้ฤกษ์ยามและปฏิทินทางจันทรคติ เป็นหลักฐานสำคัญในการระบุวัน เดือน ปี เพื่อเปรียบเทียบกับทางสุริยคติ และวิจัยนี้มีการค้นพบหลักฐานใหม่ เรื่องผู้ที่นำของพระราชทานจากรัชกาลที่ 5 พระราชทานให้พระราชชายาเจ้าดารารัศมีไม่ใช่พระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นพิชิตปรีชากร
The purpose of this research was to study : 1) the political history; and 2) the social history of MonthonPhayap in the reign of Prince Inthawichchayanon as reflected in the the Royal Welcome Khrao (a kind of Lanna-style poem) for Prince Phichitpreechakorn written by Phraya Phromwoharn. This was a qualitative research based on the study of primary historical documents such as royal letters, official documents, and the vassal King’s letters; and from secondary documents such as theses, books and literaturecontemporary with the Royal Welcome Khrao.The data were analyzed by descriptiveanalysis. The results of the research were:1.the political images reflected in the poem, for example, the governance by the “Jaokhanhabai Group”and the“Khaosanamluang Group,” the Sending of three governors and a representative of King Rama V to MonthonPhayap in 1874 and in 1883 respectively; the Sacramental Water Ceremony held in Kamphangphet; and the vestige of a Lampang Forestry concession, indicate a period of rather peaceful politics and in the reign of Prince Inthawichchayanon.2.The social images reflected in the poem consist of portrayals of the various classes of people, different ethnic groups, the money system, and the city gate. The poem reveals that people of the time held the first ceremony to welcome royalty from Siam and depicts the music culture involved with that ceremony. It also shows that the Lanna people celebrated the Songkranfestival, and they set auspicious dates and times based on a comparison between the lunar calendar and the solarcalendar. This research led to the discovery of new evidence that Prince Phichitpreechakorn was not the one who took the royal gifts from King Rama V to present to Princess Dararatsamee.
The purpose of this research was to study : 1) the political history; and 2) the social history of MonthonPhayap in the reign of Prince Inthawichchayanon as reflected in the the Royal Welcome Khrao (a kind of Lanna-style poem) for Prince Phichitpreechakorn written by Phraya Phromwoharn. This was a qualitative research based on the study of primary historical documents such as royal letters, official documents, and the vassal King’s letters; and from secondary documents such as theses, books and literaturecontemporary with the Royal Welcome Khrao.The data were analyzed by descriptiveanalysis. The results of the research were:1.the political images reflected in the poem, for example, the governance by the “Jaokhanhabai Group”and the“Khaosanamluang Group,” the Sending of three governors and a representative of King Rama V to MonthonPhayap in 1874 and in 1883 respectively; the Sacramental Water Ceremony held in Kamphangphet; and the vestige of a Lampang Forestry concession, indicate a period of rather peaceful politics and in the reign of Prince Inthawichchayanon.2.The social images reflected in the poem consist of portrayals of the various classes of people, different ethnic groups, the money system, and the city gate. The poem reveals that people of the time held the first ceremony to welcome royalty from Siam and depicts the music culture involved with that ceremony. It also shows that the Lanna people celebrated the Songkranfestival, and they set auspicious dates and times based on a comparison between the lunar calendar and the solarcalendar. This research led to the discovery of new evidence that Prince Phichitpreechakorn was not the one who took the royal gifts from King Rama V to present to Princess Dararatsamee.
Description
วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม. (ไทยคดีศึกษา))--มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2555
Degree Name
ศิลปศาตรมหาบัณฑิต
Degree Level
ปริญญาโท
Degree Discipline
ศิลปศาสตร์
Degree Grantor(s)
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
Collections
Endorsement
Review
Supplemented By
Referenced By
Creative Commons license
Except where otherwised noted, this item's license is described as Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)