หลักนิติธรรมกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาตามแนวทางกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์

Abstract

การศึกษาค้นคว้าอิสระเรื่องนี้วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาทฤษฎีการลงโทษทางอาญาตามแนวทางยุติธรรมทางอาญา และศึกษาทฤษฎีอันเป็นที่มาของกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ รวมทั้งรูปแบบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาตามแนวทางยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ก่อนเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมทางอาญากระแสหลัก และศึกษาวิเคราะห์แนวคิด ทฤษฎีของรัฐธรรมนูญอันเป็นกฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศ ซึ่งก่อให้เกิดหลักนิติธรรม อันรัฐธรรมนูญได้บัญญัติรับรองไว้ เพื่อเป็นการรับรองว่าการกระทำใด ๆ ก็ตามต้องอยู่ภายใต้กฎหมาย ดังนั้นการนำกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์มาใช้ในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญานั้นอาจเป็นการกระทำอันขัดต่อหลักการตามรัฐธรรมนูญเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยทางกฎหมาย ด้วยวิธีการวิจัยทางเอกสาร โดยการศึกษาค้นคว้าจากหนังสือ ตำราทางกฎหมาย บทความจากวารสาร เอกสารทางกฎหมายต่าง ๆ งานวิจัย สาระนิพนธ์ วิทยานิพนธ์ กฎหมาย ระเบียบปฎิบัติต่าง ๆ รวมถึงร่างพระราชบัญญัติ โดยค้นคว้าจากห้องสมุด ผลการศึกษาพบว่าหากเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมทางอาญา ศาลอาจวิธีการหลีกเลี่ยงการจำคุกระยะสั้นสำหรับผู้ที่กระทำความผิดที่ไม่ร้ายแรง โดยศาลอาจรอการลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด และตามกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ผู้ที่มาทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทนั้นอาจเป็นผู้นำชุมชน ซึ่งไม่มีความรู้ทางกฎหมายจึงไม่สามารถตอบสนองการรับรองสิทธิทางกระบวนยุติธรรมได้ นอกจากนี้การไม่มีทนายความเข้ามาช่วยเหลือให้คำปรึกษากฎหมายอาจเป็นการสละสิทธิที่จะได้รับการคุ้มครองตามหลักนิติธรรม เป็นสิทธิขั้นพื้นฐาน (Fundamental Rights) ที่เป็นมาตรฐานขั้นตํ่าที่ได้รับจากการดำเนินการตามแนวทางกระบวนการยุติธรรมทางอาญากระแสหลัก ดังนั้นการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาอาจขัดต่อหลักนิติธรรม หากไม่มีรูปแบบที่คุ้มครองสิทธิในด้านต่าง ๆ แก่คู่กรณีในการที่จะเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์