แนวทางการส่งเสริมการผลิตข้าวตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี ของเกษตรกรในอำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก
0
0
Files
Issued Date
2023
Resource Type
Language
tha
File Type
application/pdf
Rights Holder(s)
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
Suggested Citation
อัจฉราพร ปินตาแก้ว (2023). แนวทางการส่งเสริมการผลิตข้าวตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี ของเกษตรกรในอำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก. สืบค้นจาก: https://hdl.handle.net/20.500.14770/3739
Alternative Title(s)
Extension guideline of rice production in accordance with good agricultural practice standard for farmers in Bang Rakam District of Phitsanulok Province
Author(s)
Advisor(s)
Other Contributor(s)
Abstract
การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ข้อมูลส่วนบุคคล สภาพพื้นฐานทางสังคมและเศรษฐกิจของเกษตรกร 2) สภาพและปัญหาการผลิตข้าวของเกษตรกร 3) แหล่งความรู้และการปฏิบัติของเกษตรกรในการผลิตข้าวตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี 4) ความต้องการของเกษตรกรเกี่ยวกับการส่งเสริมการผลิตข้าวตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี และ 5) แนวทางในการส่งเสริมการผลิตข้าวตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี การวิจัยนี้เป็นงานวิจัยแบบสำรวจ ประชากรที่ใช้ในการศึกษา คือ เกษตรกรผู้ปลูกข้าวอำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลกที่ขึ้นทะเบียนเกษตรกรของกรมส่งเสริมการเกษตร ปีการเพาะปลูก 2566/67 จำนวน 10,653 ราย ได้กลุ่มตัวอย่าง
จำนวน 200 ราย โดยใช้สูตรคำนวณของ ทาโร่ยามาเน ระดับความคลาดเคลื่อนที่ 0.07 สุ่มตัวอย่างแบบง่าย รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าต่ำสุด ค่าสูงสุด ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบน
มาตรฐาน และการจัดลำดับ นอกจากนี้ ก็มีการวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค ผลการวิจัย พบว่า 1) เกษตรกรอายุเฉลี่ย 48.96 ปี จบการศึกษาระดับประถมศึกษา ประกอบอาชีพทำนาเป็นอาชีพหลัก อาชีพรับจ้างทั่วไปเป็นอาชีพรอง จำนวนแรงงานภาคการเกษตรเฉลี่ย 2 คน พื้นที่ปลูกข้าวเฉลี่ย 29.03 ไร่ 2) พื้นที่ปลูกข้าวเป็นพื้นที่ราบลุ่ม ดินเหนียว ใช้น้ำจากบ่อบาดาล ปลูกแบบหว่านน้ำตม ใช้ปุ๋ยเคมี ซื้อเมล็ดพันธุ์จากร้านค้า มีการใช้สารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืช จำหน่ายผลผลิตข้าวผ่านพ่อค้าคนกลาง และปริมาณผลผลิตข้าวเฉลี่ย 754.60 กิโลกรัมต่อไร่ มีปัญหาการผลิตข้าวในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยอยู่ในระดับมาก ได้แก่ แหล่งน้ำ และเมล็ดพันธุ์ 3) ภาพรวมเกษตรกรส่วนใหญ่ไม่เคยได้รับความรู้ในการผลิตข้าวตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี จากสื่อต่าง ๆ เกษตรกรบางส่วนปฏิบัติตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี เป็นประจำเกือบทุกประเด็น ได้แก่ แหล่งน้ำ พื้นที่ปลูก การใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตร การจัดการคุณภาพในกระบวนการผลิต การเก็บเกี่ยวและการปฏิบัติหลังการเก็บเกี่ยว การขนย้าย การเก็บรักษา และการรวบรวมผลผลิต 4) เกษตรกรมีความต้องการอยู่ในระดับมากด้านความรู้เกี่ยวกับแหล่งน้ำ การจัดการ
คุณภาพในกระบวนการผลิต พื้นที่ปลูก และการใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตร ส่วนวิธีการส่งเสริมการเกษตร ความต้องการภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง 5) แนวทางการส่งเสริมการผลิตข้าวตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี ได้แก่ การลดต้นทุนการผลิตโดยการจดบันทึกข้อมูลทุกขั้นตอน การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดี วิธีการทำนาแบบเปียกสลับแห้ง การจัดการศัตรพืชแบบผสมผสาน และการพัฒนาบทบาททายาทเกษตรกร
The objectives of this research were to study 1) personal and socio-economic situations of farmers, 2) rice farming situations and problems of farmers, 3) knowledge source and practice of rice production in accordance with Good Agricultural Practice Standard (GAP) by farmers, 4) farmers’ needs in an extension of rice production in accordance with GAP, and 5) an extension guideline of rice production in accordance with GAP. The research was done by survey method. The research population was 10,653 farmers in Bang Rakam District of Phitsanulok Province who registers with Department of Agricultural Extension in production year of 2023/2024. The samples were selected by simple random sampling and calculated by using Taro Yamane’s formula with an error level of 0.07 accounting for 200 farmers. The data were collected by a structural interview and analyzed to determine frequency, percentage, mean, standard deviation, minimum and maximum values. SWOT analysis was also applied.The research findings showed that 1) farmers had an average age of 48.96 years and finished primary education. Farmer and general labor were major and supplement occupations. They had average two farm labors to work in 29.03 rai of rice farming area. 2) Their rice farms were on lowland, using water from artesian wells, broadcasting rice planting method, chemical fertilizers, commercial seeds, and chemical pesticides. The rice production with an average of 754.60 kilograms per rai was sold via middleman. The rice production problems, in general, were stated at moderate level while some of them were indicated at high level such as water source and seeds. 3) As a whole, most of them had never received knowledge of GAP rice from any media, however, they performed in accordance with most aspects regularly, such as water source, planting area, using agricultural hazardous substance, quality production process management, harvest and postharvest methods, transportation, storage, and produce collection. 4) They indicated their needs at high level in the knowledge of water source, quality production process, planting area, and application of agricultural hazardous substance, while their needs in agricultural extension method were stated at moderate level. Furthermore 5) an extension guideline of GAP rice production included cost reduction by recording data of all stages, quality rice seeds production, alternate wetting and drying rice planting method, integrated pest management, and young farmer development.
The objectives of this research were to study 1) personal and socio-economic situations of farmers, 2) rice farming situations and problems of farmers, 3) knowledge source and practice of rice production in accordance with Good Agricultural Practice Standard (GAP) by farmers, 4) farmers’ needs in an extension of rice production in accordance with GAP, and 5) an extension guideline of rice production in accordance with GAP. The research was done by survey method. The research population was 10,653 farmers in Bang Rakam District of Phitsanulok Province who registers with Department of Agricultural Extension in production year of 2023/2024. The samples were selected by simple random sampling and calculated by using Taro Yamane’s formula with an error level of 0.07 accounting for 200 farmers. The data were collected by a structural interview and analyzed to determine frequency, percentage, mean, standard deviation, minimum and maximum values. SWOT analysis was also applied.The research findings showed that 1) farmers had an average age of 48.96 years and finished primary education. Farmer and general labor were major and supplement occupations. They had average two farm labors to work in 29.03 rai of rice farming area. 2) Their rice farms were on lowland, using water from artesian wells, broadcasting rice planting method, chemical fertilizers, commercial seeds, and chemical pesticides. The rice production with an average of 754.60 kilograms per rai was sold via middleman. The rice production problems, in general, were stated at moderate level while some of them were indicated at high level such as water source and seeds. 3) As a whole, most of them had never received knowledge of GAP rice from any media, however, they performed in accordance with most aspects regularly, such as water source, planting area, using agricultural hazardous substance, quality production process management, harvest and postharvest methods, transportation, storage, and produce collection. 4) They indicated their needs at high level in the knowledge of water source, quality production process, planting area, and application of agricultural hazardous substance, while their needs in agricultural extension method were stated at moderate level. Furthermore 5) an extension guideline of GAP rice production included cost reduction by recording data of all stages, quality rice seeds production, alternate wetting and drying rice planting method, integrated pest management, and young farmer development.
Description
วิทยานิพนธ์ (กษ.ม. (ส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร))--มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2566
Degree Name
เกษตรศาสตรมหาบัณฑิต (ส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร)
Degree Level
ปริญญาโท
Degree Discipline
เกษตรศาสตร์และสหกรณ์
Degree Grantor(s)
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช