คติความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนาของชาวอีสาน : กรณีศึกษา ตำบลย่อ อำเภอคำเขื่อนแก้วจังหวัดยโสธร
0
0
Files
Issued Date
2016
Resource Type
Language
tha
File Type
application/pdf
Rights
Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
Rights Holder(s)
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
Suggested Citation
วราภรณ์ ตริเทพ (2016). คติความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนาของชาวอีสาน : กรณีศึกษา ตำบลย่อ อำเภอคำเขื่อนแก้วจังหวัดยโสธร. สืบค้นจาก: https://hdl.handle.net/20.500.14770/9469
Alternative Title(s)
Beliefs and rituals in rice production of Isan people: a case study of the Yo Sub-district of KamKhueanKaeo District, Yasothon Province
Author(s)
Advisor(s)
Other Contributor(s)
Abstract
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) คติความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนาของชาวอีสาน (2) การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม ที่มีผลต่อคติความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนาของชาวอีสาน (3) ปัจจัยการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม ที่มีผลต่อคติความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนาของชาวอีสาน (4) ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงคติความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนา ที่มีผลต่อวิถีชีวิตชาวนาอีสานในตำบลย่อ อำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร วิธีวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้รู้และผู้ประกอบพิธีเกี่ยวกับคติความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนาในตำบลย่อ จำนวน 11 คน ผู้นำท้องถิ่น จำนวน 11 คน ชาวนาในตำบลย่อ จำนวน 22 คน รวมทั้งสิ้น 44 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์แบบเจาะลึก แบบมีโครงสร้าง และไม่มีโครงสร้าง แบบสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ( 1) ความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนาของชาวอีสานในตำบลย่อ ได้รับการถ่ายทอดความรู้มาจากการบอกเล่าจากรุ่นสู่รุ่นสืบทอดต่อกันมาในแต่ละครอบครัวเช่น การเลี้ยงผีปู่ ตา การทำบุญบั้งไฟ การแห่นางแมว การแห่ข้าวพันก้อน พิธีกรรมต่าง ๆ เหล่านี้สะท้อนถึงความเชื่อในเรื่องผีและอำนาจเหนือธรรมชาติของชาวอีสาน และมีความเชื่อว่าพิธีกรรมเหล่านี้จะทำให้ได้ผลผลิตที่อุดมสมบูรณ์ทำให้เกิดความเป็นสิริมงคลแก่ชาวนา (2) การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมที่มีผลต่อคติความเชื่อและพิธีกรรมในการทำนา ของชาวอีสานในตำบลย่อช่วงระยะเวลาตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติฉบับที่ 1 เป็นต้นมา โดยแบ่งเป็นช่วงเวลา 2 ช่วงเวลา ดังนี้ 1) ตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติฉบับที่ 1 – ช่วงโครงการอีสานเขียว เป็นสังคมเกษตรกรรมการผลิตเป็นไปเพื่อการเลี้ยงตนเอง ระบบการผลิตมีการพึ่งพาธรรมชาติเป็นหลัก 2) ช่วงหลังโครงการอีสานเขียว – พ.ศ.2556 ชาวนาเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงวิธีการทำนาจากนาดำมาเป็นนาหว่าน ทำให้ขั้นตอนการทำนาเปลี่ยนไป ชาวนาใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยแทนการปฏิบัติตามความเชื่อดั้งเดิม (3) ปัจจัยการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมที่มีผลต่อคติความเชื่อและพิธีกรรมมีสาเหตุมาจากการตอบสนองนโยบายของรัฐที่ต้องการพัฒนาวิถีความเป็นอยู่ของประชาชนในหมู่บ้านให้ดีขึ้นกว่าเดิม โดยการนำเทคโนโลยีเข้ามาเผยแพร่ในหมู่บ้าน (4) ผลกระทบที่เกิดจากการพัฒนาทำให้หมู่บ้านที่เคยมีสภาพความเป็นอยู่แบบง่าย ๆ และมีเศรษฐกิจแบบยังชีพ กลายมาเป็นหมู่บ้านที่เน้นการผลิตเพื่อจำหน่าย ซึ่งกลายเป็นระบบเศรษฐกิจแบบการค้า จากการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นทำให้หมู่บ้านเปลี่ยนไปสู่ความทันสมัยทางด้านวัตถุมากขึ้น
Description
วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม. (ไทยคดีศึกษา))--มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2559
Degree Name
ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต
Degree Level
ปริญญาโท
Degree Discipline
ศิลปศาสตร์
Degree Grantor(s)
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
View online Resources
Collections
Endorsement
Review
Supplemented By
Referenced By
Creative Commons license
Except where otherwised noted, this item's license is described as Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)